De vernieuwde Schijf van Vijf heeft veel te bieden als het gaat om mondgezondheid. Hoewel sommigen het als belerend ervaren, is het belangrijk om het te zien als een uitnodiging om bewuste keuzes te maken. Deze keuzes dragen niet alleen bij aan onze eigen gezondheid, maar kunnen ook helpen om de druk op de zorg te verminderen en het milieu te beschermen. Bovendien dienen ze als een goed voorbeeld voor onze kinderen, waardoor zij gezond kunnen opgroeien en we gezondheidsproblemen en overgewicht kunnen tegengaan.
Waarom is voeding cruciaal voor mondgezondheid?
Wat je eet en drinkt heeft directe gevolgen voor je tanden en tandvlees. Door de juiste keuzes te maken, kun je de kans op gaatjes en ontstekingen verkleinen.
Hoe kan de Schijf van Vijf bijdragen aan een gezonde mond?
De Schijf van Vijf van het Voedingscentrum is een handig hulpmiddel om gezondere keuzes te maken. Het helpt je om voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen en minder te snacken. Dit is van groot belang, aangezien minder eet- en drinkmomenten leiden tot minder zuuraanvallen op je tanden.
De vijf aspecten van de Schijf van Vijf worden hieronder uiteengezet:
1. De voordelen van groente en fruit voor je tanden
Groente en fruit zijn essentieel voor een gezonde mond.
Ze bieden de volgende voordelen:
- Zij dragen bij aan een gezond tandvlees
- Harde groenten waarop je moet kauwen, zoals wortels, helpen je gebit schoon te houden
- Zij bevatten vitamines en mineralen
Let op met fruit vanwege de natuurlijke suikers en zuren. Consumeeer fruit bij voorkeur in één keer, bijvoorbeeld tijdens een maaltijd of als snack met een handvol rauwe noten, en vermijd de hele dag door kleine hapjes. Opmerking: een glas vruchtensap valt niet onder deze aanbeveling, aangezien sap drinken meer schadelijk kan zijn voor je gebit dan het eten van fruit.
2. Volkoren producten: gunstig voor je tanden en minder eetlust
Denk aan volkorenbrood, volkorenpasta, havermout en zilvervliesrijst.
Waarom zijn ze goed voor je?
- Volkoren producten vereisen grondiger kauwen, wat gunstig is voor tanden en tandvlees
- Zij zorgen voor een langduriger verzadigd gevoel, wat leidt tot minder snacken
- Minder 'snelle' suikers betekent minder kans op gaatjes
Bovendien leidt een langdurig verzadigd gevoel tot minder tussendoortjes, waardoor je tanden minder schade oplopen.
3. Eiwitten en calcium: bouwstoffen voor sterke tanden
Je kunt deze voedingsstoffen vinden in:
- (Plantaardige) zuivelproducten
- Noten en zaden
- Vis
- Peulvruchten
- Eieren
- Vlees
Wat dragen eiwitten en calcium bij aan je mondgezondheid?
- Calcium versterkt je tanden
- Eiwitten helpen bij het herstel na een tandheelkundige behandeling
Vooral na een operatie aan de kaak, de plaatsing van een implantaat of een tandvleesbehandeling is dit van groot belang.
4. Gezonde vetten: onopvallend maar essentieel
Gezonde vetten zijn te vinden in:
- Olijfolie
- Noten en zaden
- Avocado
- Vette vis
Gezonde vetten hebben weliswaar een minder direct effect op je tanden, maar dragen bij aan een gezond lichaam. Een gezond lichaam ondersteunt op zijn beurt je mondgezondheid. Dus indirect zijn deze goede vetten ook van belang voor je mondgezondheid.
5. De ideale drankkeuzes
De beste opties zijn eenvoudig: water, thee en koffie zonder suiker
Vind je water saai? Voeg een takje munt, stuk komkommer, schijfje gember of een combinatie hiervan toe om van water een smakelijke dorstlesser te maken. Bovendien ziet het er aantrekkelijk uit. De keuzes in thee zijn eindeloos! Met verse ingrediënten kun je heerlijke thee bereiden, zoals heet water met gember en/of citroen, kurkuma, een takje munt of citroenmelisse uit je tuin. Je kunt ook een heerlijke 'afterdinner'-thee maken met venkelzaadjes.
Let echter op met:
- Frisdrank, dat rijk is aan suiker en kan leiden tot gaatjes
- Sap en frisdrank, die zuur bevatten en tanderosie kunnen veroorzaken
Suiker wordt omgezet in zuur, wat een dubbele belasting voor je tanden betekent. Beperk je inname van deze dranken tot eenmaal en spoel je mond vervolgens met water. Voor meer informatie over hoe zoete drankjes eigenlijk zeer zuur kunnen zijn, lees jehier.
Gezonde keuzes maken in de supermarkt (zonder stress)
Veel mensen vinden het lastig om gezonde keuzes te maken in de supermarkt. Dit is begrijpelijk, aangezien het merendeel van de producten ongezond is. Ongeveer 80% van de producten in de supermarkt kun je beter links laten liggen.
Hoe kun je dan de gezonde opties herkennen?
Enkele tips:
- Kies voor vers fruit en groenten (vaak te vinden bij de ingang van de supermarkt)
- Opteer voor volkoren varianten
- Peulvruchten in blik, pot of gedroogd
- Noten, zaden, notenpasta en pindakaas
- Diepvriesgroenten en -fruit
- Eieren, vis in blik (op water of olie) en onbewerkte vis in de diepvries
Ter aanvulling: selecteer producten die in het seizoen zijn. Deze zijn vaak voordeliger, aangezien er meer aanbod is, en het is gunstig dat ze meestal van lokale oorsprong zijn. Bovendien zijn seizoensproducten vaak in de aanbieding. Elk supermarkt heeft een magazine en website met eenvoudige en smakelijke recepten die passen bij seizoensproducten.
Hoe kun je ongezonde producten herkennen?
Let op de volgende signalen:
- Kant-en-klare maaltijden
- Producten uit pakjes en zakjes
- Lange ingrediëntenlijsten
Wees voorzichtig met claims zoals "zonder toegevoegde suikers"; er kunnen nog steeds suikers verborgen zitten onder een andere benaming. Zie hier voor 130 verschillende namen voor suiker.
Regel: hoe minder bewerkt, hoe beter
Hoe zet ik de eerste stap naar een gezondere levensstijl?
Een gezonde mond en lichaam beginnen bij je dagelijkse keuzes. Je hoeft niet direct perfect te eten; het gaat om kleine, haalbare stappen die je kunt volhouden.
Je kunt vandaag al beginnen met bijvoorbeeld:
- één gezondere maaltijd
- minder tussendoortjes
- vaker water drinken
- 2 keer per dag je tanden poetsen
Op deze manier werk je dagelijks aan een gezonde mond, een fit lichaam en meer energie. Kleine aanpassingen maken op lange termijn een groot verschil. Gezonde voeding is essentieel om je lichaam en mond gezond te houden en problemen te voorkomen. Na een behandeling of ziekte zul je sneller herstellen en meer energie opbouwen dankzij een gezonde levensstijl.
Tot slot: maak het haalbaar voor jezelf. Gezond leven hoeft niet ingewikkeld of duur te zijn. Kijk wat het beste bij jou past en begin met kleine stappen.
Wil je meer lezen over dit onderwerp? Laat je inspireren door leefstijlen zoals de Blue Zones, waar mensen door eenvoudige dagelijkse gewoontes langer gezond blijven. Of lees een eerder artikel van Louise Witteman over cariëspreventie en voeding. Voor meer tips en informatie kun je ook terecht op de website van het Voedingscentrum.
